9 Onweerlegbare redenen om te slagen.

Ik ben aangestoken. En ik weet ook wanneer dat is gebeurd. Op 15 december 2009. ‘t Is niet dat ik me dat pas nu, anderhalf jaar later, voor ‘t eerst realiseer. Ik weet nu zo goed als zeker dat het een ontwikkeling is, waarvoor op die, door sneeuw geteisterde, decemberdag de kiem is gelegd. Een kiem die geleid heeft tot een andere manier van kijken en praten. Het gaat dan om de waarderende benadering, ook bekend onder de Engelse term Appreciative Inquiry. De kiem werd aangedragen tijdens een dag tijdens de leergang Ontwikkelen van Leertrajecten van de FCE. Er viel geen kwartje (dat bestond toen toch al bijna 8 jaar niet meer), maar een hele rits muntjes. Die manier van kijken naar en een andere manier van praten over situaties haakte aan bij ideeën en een visie die ik al, half bewust, een tijdje had.

Nu, anderhalf jaar later, merk ik steeds eerder en vaker dat ik niet meer hoef na te denken. Niet meer naar de AI-knop (als ik al zou weten waar die zit) hoef te zoeken. Ik kijk op een waarderende manier. Dat over kwam me gisteren bij deze blogpost van leadershipfreak. Al na het lezen van de kop en de eerste regels dacht ik al dat het veel leuker en interessanter is om te weten wat er voor zorgt dat managers wel slagen. Daarom besloot ik vandaag om er deze blog aan te wijden. Niet omdat ik het beter denk te weten dan Dan Rockwell. Hij schrijft erg zinnige, interessante en inspirerende blogs. Ik schrijf deze blog vooral als oefening voor mezelf. Lukt het me om negatief geformuleerde uitspraken om te zetten naar een positieve versie. Weet ik die uitspraken waarderend te maken?

Niet teveel over praten; hier komen de 9 punten:

1. Fail to build trust and integrity. Een lekker inkomertje; creëer een sfeer van vertrouwen en integriteit. Dat gaat vooral lukken als je zelf het goede voorbeeld geeft. Wees als manager betrouwbaar en handel integer.
2. Focus on the wrong things. Gaat me ook lukken; focus op de goede dingen, op de dingen die ertoe doen. Managen gaat over het behalen van resultaten. Zaken die er toe doen zijn zaken die direct of indirect resultaten opleveren.
3. Don’t model or build accountability. Iets lastiger; voor mij klinkt dit als: verantwoordelijkheid nemen in plaats van dragen. Ageer. Praten over verantwoordelijkheden leidt af van waar het om gaat; sta voor wat je belangrijk vindt en handel daarnaar.
4. Fail to consistently reinforce what’s important. Blijf regelmatig benadrukken waar het echt om gaat in je bedrijf, onderneming of organisatie. Wat is je kernboodschap?
5. Overrely on consensus. Neem beslissingen wanneer ze genomen moeten worden. Heb je tijd om dat besluit op basis van consensus te nemen? Doe dat dan. Kan dat niet, neem dan zelf een besluit, gebaseerd op en ondersteund door je kernboodschap.
6. Focus on being popular. Focus op waar het echt om gaat. Om visie, richting en duidelijke doelen. En vinden je medewerkers je daardoor aardig? Da’s dan mooi meegenomen. Niet meer en niet minder.
7. Get caught up in your self-importance. Je bedrijf, onderneming, organisatie is belangrijk en de mensen die voor je werken zijn belangrijk. Jij doet er niet toe; wat je doet, dat doet er toe!
8. Put your head in the sand. Sta recht op, neem slecht nieuws in je op en (re)ageer.
9. Fix problems not causes. Zoek naar de oorzaken van problemen. Pak die oorzaken, waar ze ook liggen, aan.

Vlak voor ik begon aan het schrijven van deze blog kwam ik een blog van Saskia Tjepkema en Mara Spruyt tegen. Zij schrijven over omgekeerd brainstormen of makkelijker verwoord, “keren doet leren”. En dat is dus ook wat Dan Rockwell (bewust of onbewust?) doet. Hij keert het om; schrijft over wat je vooral niet moet doen. Het lezen, nadenken en schrijven over hoe het dan wel moet levert dan, hopelijk, het inzicht op hoe het wél moet. Ik heb wel iets geleerd tijdens deze exercitie. Het belangrijkste is de herhaalde bevestiging van een besef. Het besef dat het synoniem voor “niet-slecht” niet perse “goed” is. Je zult dus soms meer moeten doen dan het slechte “slechts” om te draaien.

Hoe is dat voor jullie?

Wat heb je ‘t laatst voor ‘t eerst gedaan? (2)

uMijn eerste blog hier had ook deze titel. Toen ging het over het schrijven van een blog. Hoe toepasselijk….. Naast het gebruiken van mijn NS jaarkaart als OV chipkaart (voor ‘t eerst gedaan op dinsdag 1 maart) heb ik voor ‘t eerst meegedaan aan een “gecrowdsourced” evenement. Ik had ergens eind januari “iets” langs zien komen over een mooi initiatief; 7 Days of Inspiration (7di). Het motto; in één week Nederland een beetje mooier maken op basis van sociale overwaarde. Na een korte blik op hun site, dacht ik nog “mooi initiatief”. En ging weer over tot de orde van de dag.

Tot ik via Saskia Tjepkema een mailtje kreeg. Zij was erg enthousiast geraakt over één van de initiatieven onder de paraplu van 7di; de dag van de waardering op woensdag 2 maart. Zij wilde met haar mailtje zoveel mogelijk trainers in beweging krijgen. Die beweging zou dan moeten bestaan uit het verzorgen van een workshop over “waarderen” in een bedrijf/organisatie/instelling. Vooral via LinkedIn werd al snel een groep van een dikke 80 trainers verzameld. Een groep van 25 van deze trainers ontmoette elkaar op dinsdag 22 februari op Maliebaan 45 in Utrecht. Daar werden in een co-creatie sessie werkvormen uitgewisseld, ervaringen gedeeld en heel veel inspiratie opgedaan. Ik weet nog dat ik vrolijk en redelijk hyper van alle energie en ideeën de 75 km terug naar Breda aflegde.

Op woensdag 2 maart verzorgden een kleine 100 trainers workshops over waardering. In de hoop daarmee een golf van aandacht en waardering door en voor werkend Nederland op gang te krijgen. Ik verzorgde op die dag twee workshops bij een thuiszorgorganisatie in Noord-Limburg. Via Twitter (de hashtag #2011dtw was afgesproken voor de Dag van de Waardering) bleef ik een beetje op de hoogte van wat er elders in Nederland gebeurde. De energie en inspiratie spatte soms van de tweets. Op veel plekken raakten mensen overtuigd van de waarde van waarderen. Zagen in dat uitgaan van de talenten en sterke punten van medewerkers niets extra kost en heel veel oplevert.

En wat leverde het op? In ieder geval vele enthousiaste deelnemers. Enthousiaste trainers. Deelnemers die met voornemens weggingen. En die voornemens op donderdag al omzetten in acties. Ik durf alleen op basis van deze uitkomsten te beweren dat 7di, alle projecten van 7di, maar zeker De dag van de Waardering, ertoe heeft bijgedragen dat Nederland een beetje mooier is geworden. Ik vond het leuk, inspirerend en leerzaam om een bijdrage te hebben geleverd aan een mooi project. Op naar volgend jaar. Alleen kan ik er dan geen blog over schrijven onder de titel “Wat heb ik ‘t laatst voor ‘t eerst gedaan?” Er zijn ergere dingen.

Kwestie van kijken.

Goede dingen gaan in drieën, zegt men. Slechte dingen soms ook. Dan zou dat ook zomaar voor alle dingen op kunnen gaan. Empirisch of ander bewijs voor deze stelling heb ik niet. Maar daar gaat deze blog ook niet over. Het gaat over kijken. Kijken naar kinderen. Kijken naar gedrag van kinderen. En daarmee gaat het naast kinderen, vooral over de mensen die naar die kinderen kijken. Ouders, opvoeders, leraren, artsen, pedagogen, psychologen, docenten, etc, etc. Volwassenen dus.

Ik laat een aantal zaken voor zichzelf spreken. In de laatste weken kreeg ik via verschillende media informatie over wat de “gangbare” manier van kijken betekent voor kinderen. Onze kinderen. Ik zet ze hier op een rijtje.

1. Video van Sir Ken Robinson. Sir Ken betoogt hier dat hij op z’n minst vraagtekens zet bij de (omvang van de) epidemie die we ADHD noemen. Het briljant vormgegeven filmpje heb ik al minimaal 3 keer aangeprezen. I rest my case.
2. Via @AliceEWinter zag ik een tweet van @DorienKok met verwijzing naar haar blog waarin ze iedereen vraagt “even” mee te rekenen. Met statistische gegevens toont zij aan dat Sir Ken de spijker op z’n kop heeft geslagen. Er kan helemaal niet zo’n enorme epidemie zijn van ADHD.
3. In een eerdere blog heb ik het verhaal van Professor Paul Helders aangehaald. Zijn betoog ging niet direct over ADHD, maar wel over hoe ouders naar kinderen kijken. En welke last die manier van kijken oplevert voor die kinderen. Het blijft namelijk niet alleen bij kijken. Ouders handelen ook vanuit die blik op hun kroost. Lees hier meer.
4. Met een achtergrond als leraar Lichamelijke Opvoeding mag een voorbeeld uit de sport (‘t liefst de wielersport) niet ontbreken. Twee weken geleden zag ik op twitter twee bijdragen langs komen van @LukDewulf over Niels Albert; een meer dan begenadigd veldrijder. Lees eerst deze en dan deze.

Welke les moeten we trekken uit deze vier bijdragen? Eigenlijk maar één. We moeten anders gaan kijken naar kinderen. Naar onze kinderen. Kijken naar wat dat kind in zich heeft, in plaats van wat het misschien in zich zou kunnen hebben. Of nog scherper gesteld; wat wij graag zien dat dit kind in zich heeft. Kijken naar wat een kind wil in plaats van wat de ouder, opvoeder, etc. wenst. Kijken naar de talenten van dat kind in het hier en nu en niet naar de mogelijke (vooral door ouders gewenste?) talenten in het daar en straks.

Gelukkig zijn er steeds meer voorbeelden van mensen die hetzij privé, hetzij professioneel anders naar kinderen kijken. Dat zijn de lichtpuntjes die onze kinderen nodig hebben. Ik sluit daarom af met de oproep om de lichtpuntjes te zoeken. Onze (uw?) kinderen zullen er dankbaar voor zijn. En er hele mooie en gelukkige mensen door worden.

2011, wat nu?

Het zat al een tijdje in m’n hoofd. Misschien zat het ook wel in m’n hele lijf. Zo voelt het nu wel, als ik het afgelopen jaar terugkijk. Ik kan ook terughalen wanneer het begon. Donderdag 17 december 2009. Die dag vond (de eerste dag van) het 3e blok plaats van de leergang Ontwikkelen van Leertrajecten bij de FCE. Werken aan en met sterke punten was één van de onderwerpen. Saskia Tjepkema begeleidde de dag. Een dag die zich in een paar woorden laat vangen; energie, inspiratie, plezier, herkenning, talenten en waardering.

Onderliggend idee bij het werken aan en met sterke punten (van mensen, teams, organisaties) is het gedachtegoed van Appreciative Inquiry (AI). In goed Nederlands Waarderend Onderzoeken. Vooral kijken naar wat (al) goed gaat. Kijken naar wat mensen (goed) kunnen. Met als volgende stap, wat kunnen we dan leren van dat wat goed gaat? Kunnen we die “best practices” ook op andere vlakken inzetten? Hoe zorgen we er dan voor dat het daar ook goed gaat? In een eerdere blog schreef ik er al iets over.

Ik merkte die dag en de dagen die er direct op volgden dat ik momenten uit mijn geheugen opdiepte waarin ik dat waarderend onderzoeken al (onbewust?) had toegepast. Op andere momenten betrapte ik me erop dat “waarderend kijken” iets is dat je moet oefenen. Ik stapte namelijk ook net zo makkelijk in de valkuil van het negativisme, als dat Lionel Messi wonderpasses verstuurt. Ander, nieuw gedrag moet je inslijpen. Je moet het vaak toepassen. Pas dan wordt het net zo vanzelfsprekend als dat het oude gedrag eens was. Ik werd wel gesterkt in dat nieuwe kijken (en praten) door mensen in mijn omgeving die hier al verder in waren. Het volgen van geoefende “waarderende kijkers” op Twitter hielp ook enorm.

Een aantal weken geleden las ik een stuk dat mij nog een boost gaf. Het ging over een onderzoek naar de effecten van positief gedrag. Het bleek dat mensen die zich positief opstellen en anderen vanuit die houding ook positief (en aardig en vriendelijk!) benaderen, zich veel beter en gelukkiger voelen. Het lijkt een beetje op het verhaal dat het veel meer moeite kost om een chagrijnig gezicht te trekken dan een glimlach te maken. Voor een glimlach heb je nu eenmaal veel minder spieren nodig dan voor een chagrijnig gezicht….. Oftewel; doe ‘s aardig naar een ander. Kleine moeite, groot plezier – voor allebei.

Een ander voorbeeld van deze ontwikkeling over positief kijken, kwam vanuit een, voor mij, onverwachte hoek. Maar wel een aansprekende hoek. In mijn blog over positief coachen had ik daar in november al over geschreven. Het onverwachte zat er in dat het was verpakt in de vorm van een toneelrecensie. Essentie van het positief coachen is in wezen hetzelfde als dat van AI.

Wat is nu de link naar het nieuwe jaar? Op nieuwjaarsochtend werd ik door een tweet geattendeerd op een nieuwe Nederlandse website; www.one11.nl. Tot mijn verrassing en verbazing bleek dat een site te zijn die door een aantal journalisten is opgezet. Meer vanuit ideële dan commerciële overwegingen. Met als belangrijkste uitgangspunt te gaan onderzoeken waar ter wereld dingen goed gaan. Soms zelfs tegen de stroom in en tegen de klippen op. Wat doen die mensen om het voor anderen beter, mooier en makkelijker te maken. De intentie van de site is om te laten zien dat er vooral ook gebouwd wordt, in plaats van afgebroken. Dat er helden zijn, in plaats van verliezers. En om een tegenwicht te bieden aan alle zuurpuimen en azijnpissers. Niet om alles dat niet goed gaat te ontkennen of onder tafel te poetsen. Gewoon omdat al te vaak goed nieuws wordt vermalen in de grote stroom rampspoed en andere ellende. Lees hier het waarom van de initiatiefnemers.

Op die eerste ochtend van 2011 kwamen voor mij zaken bij elkaar. De ontwikkelingen die voor mij begonnen op die, erg winterse, 17e december 2009. Door de introductie in het werken aan en met sterke punten. Het gedachtegoed van appreciative inquiry. Het ondervinden dat op die manier kijken, praten en werken resultaat oplevert . Merken dat het energie geeft in plaats van kost. Ondervinden dat je je beter (gelukkiger?) gaat voelen als je zo in de wereld staat en daar naar handelt.

Wat mij betreft is het antwoord op de vraag 2011, wat nu, makkelijk. Dit jaar wordt de doorbraak van positief kijken en doen. Er was al van alles gaande. In de wereld van trainers, coaches en opleidings- en onderwijsdeskundigen was AI al langer bekend. Ook binnen de sport was het doorgedrongen. En bij de start van 2011 blijken ook journalisten hiervan doordrongen. Als je een onderwerp onder de aandacht wilt brengen kun je je geen betere pleitbezorgers wensen dan journalisten.

Het kan niet anders dan dat 2011 een mooi jaar gaat worden!

Positief Coachen

Een zaterdagochtend, ergens in 1971. SV Olympia ’25 speelt nog op de oude velden; op wat toen nog een winderig stuk niemandsland tussen Hilversum en Loosdrecht was. Nu ligt er al jaren een bedrijventerrein. En Olympia heeft al twee verhuizingen gekend sinds die datum. De accommodatie was op z’n zachtst gezegd krakkemikkig. Drie velden, een houten kantine en kleedkamers die het predicaat veredelde varkensstal maar net verdienden. En toch had die plek iets. Ik weet nog dat ik met een beetje pijn in m’n hart afscheid nam. Ook al verhuisde mijn cluppie naar een gloednieuw complex aan de Beresteinseweg. Met een nieuwe kantine. Met mooie kleedkamers. Met een trainingsveld met verlichting! 

Die zaterdagochtend dus. Ik sta met m’n elftalgenootjes klaar voor een wedstrijd tegen een al vergeten tegenstander. Onze elftalbegeleider heeft ons volgestopt met aanwijzingen en tactieken. We knikten wel van ja, dat we hem begrepen. Maar we wilden maar één ding; lekker ballen! Dat begreep hij dan weer niet. En zo kwam het dat hij af en toe helemaal gek werd langs de lijn. Wat hij precies riep aan alle, uiteraard goedbedoelde, aanwijzingen weet ik niet meer. “Doordekken op die man”, of “breedhouden”, zouden zomaar twee van zijn kreten geweest kunnen zijn. En in de rust de dooddoener; “Wel winnen he, jongens!”. Alsof wij niet wilden winnen!

Daar moest ik allemaal aan denken toen ik vanochtend de krant las en het artikel over ”Appreciative Coaching”, of in goed Nederlands; positief coachen, las. De eerlijkheid gebied mij te zeggen dat de Engelse term van mij is. Appreciative Inquiry en Appreciative Living waren mij al bekend. Dat er nu ook op die manier naar coachen werd gekeken, wist ik niet. Een aantal puzzelstukjes (waarvan ik het bestaan tot dat moment niet eens vermoedde!) vielen op hun plek. Ik zag verbanden naar Sterke punten, naar Mindset van Carol Dweck, naar “Alles wat je aandacht geeft, groeit”, naar Appreciative Inquiry. En dat allemaal voor het belangrijkste in de sport: zorgen dat kinderen sport leuk gaan vinden en blijven vinden!

Er was al een campagne van de overheid; “Geef kinderen hun spel terug”. Dat kan helemaal gaan slagen als alle sportclubs in Nederland overgaan tot positief coachen bij alle jeugdteams. Dan groeit het plezier, groeien de ledenaantallen en komt het resultaat, bijna, als vanzelf. Spread the rumour!

Meer zorg door minder regels? Maar hoe dan?

In een artikel dat zaterdag 30 oktober in de Volkskrant verscheen werd melding gemaakt van een onderzoek door Newcom Research & Consultancy onder 800 werkenden in de zorg. Opvallend aan de uitkomst van dat onderzoek is dat de ondervraagden aangaven dat niet bezuinigingen, maar efficiënter werken in de zorg de gewenste (en hoognodige) besparingen in de zorg zullen opbrengen. Vraag is wel hoe dat efficiënter werken dan bereikt zal moeten worden. In ieder geval niet door top-down opgelegde reorganisaties, maatregelen of procedures. Maar hoe of wat dan wel? Eén voorstel is ook al vanuit de centrale overheid aangedragen; voor elke nieuwe regeling, moeten er minstens twee verdwijnen. Een mooi begin én niet genoeg. Er moet meer gebeuren; niet alleen top-down, maar vooral bottom-up. Gras groeit tenslotte ook van onderaf!

Eerdere blogs van mijn hand hebben laten zien dat ik zeer gecharmeerd ben van een aantal theorieën, zienswijzen en aanpakken. Het gaat dan om de theorie dat alles dat je aandacht geeft, groeit. Hier is ook een uiterst leesbaar boek over verschenen van de hand van Cora Smit en Saskia Tjepkema. Hoewel het boek vooral geschreven lijkt te zijn voor managers (ondertitel is niet voor niets “de kunst van het transparant managen”), zie ik meer dan genoeg mogelijkheden om het principe dat in het boek wordt uitgewerkt, niet alleen tot de “kunst van het managen” te beperken. Ook de zienswijze vanuit de Appreciative Inquiry (AI) wil ik in mijn betoog meenemen. AI propageert dat je veranderingen en verbeteringen vooral kunt bereiken door te focussen op wat je al goed doet. De laatste bouwsteen voor mijn betoog over hoe veranderingen in de zorg vorm te geven komt uit één van mijn favoriete boeken van de laatste tijd; Switch van Chip & Dan Heath. Uit dat boek belicht ik nu het deel dat gaat over het zoeken naar lichtpuntjes. Zie daarvoor ook mijn blog met die titel.

Alles groeit door aandacht. De stelling uit het boek van Cora Smit en Saskia Tjepkema komt voort uit een behavioristische kijk op leren. Heel basic komt het voort uit het belonen van gewenst gedrag en het “straffen”, in de vorm van negeren, van ongewenst gedrag. Wat gaat deze kijk helpen bij het ontwikkelen van alternatieven om binnen de zorg efficiënter te gaan werken? Hiervoor is het nodig om het gedachtegoed omtrent lichtpuntjes uit Switch te halen. Chip & Dan Heath stellen (en onderbouwen dat ook) dat in elke situatie die voor verandering in aanmerking komt, al mensen te vinden zijn die de gewenste verandering, soms tegen alle verdrukking in, hebben bereikt. Het loont dan de moeite om deze lichtpuntjes te gaan onderzoeken en de essentie die geleid heeft tot het succesvol veranderen te definiëren. Aandacht gaat dan in twee opzichten helpen; aandacht voor die mensen die mee gaan zoeken naar de lichtpuntjes. Degenen die niet mee willen in die zoektocht, worden genegeerd. De andere vorm van aandacht gaat uit naar de successen (of vooruit, de succesjes) die worden gevonden. Die ga je benoemen en uitgebreid over het voetlicht brengen. In de hoop dat anderen zien dat je aandacht krijgt door specifiek benoemd gedrag (zoeken naar lichtpuntjes én het definiëren van de succesfactor van die successen). Al het andere gedrag negeer je. En iedereen die het heeft meegemaakt om te worden genegeerd in een groep, weet hoe dat voelt…..

Waarderend onderzoeken. Een aantal opmerkingen over het waarderend onderzoeken (zoals AI in Nederland wordt genoemd) maken de cirkel compleet. Er werken duizenden mensen in de zorg. Velen daarvan behoren tot het uitvoerend niveau, die we met de term “de handen aan het bed” treffend omschrijven én daar tegelijk te kort mee doen. Zij doen veel, treden handelend op. Zij doen dat vanuit een gedegen opleiding en gevoed door een, veelal jarenlange, ervaring. In deze groep mensen zit heel veel “tacit knowledge“; kennis die niet is vastgelegd in boekwerken of digitale bestanden. Kennis die in de hoofden en misschien wel in de handen van die mensen zit. Zaak is om via waarderend onderzoek (er gaat gelukkig ook heel veel goed tot zeer goed in de Nederlandse zorg) de lichtpuntjes binnen de zorg te vinden. Dat kan alleen als de werkvloer betrokken wordt bij dat onderzoek. Zij weten wat werkt en vooral ook wat niet werkt. Deze bijdrage en betrokkenheid voorkomt dat nieuwe voorstellen mislukken omdat deze worden verzonnen door managers die te ver af staan van die “handen aan het bed”.

Switch? Gaan we op deze manier de switch omzetten? Gaan we het verschil maken? Gaan we het in Nederland voor elkaar krijgen dat de zorg beter, want efficiënter wordt georganiseerd? Gaan we voor elkaar krijgen dat de zorg dan én betaalbaar blijft én het hoge niveau behoudt? Gaan we dan voor elkaar krijgen dat er meer mensen in de zorg willen werken, omdat ze het belangrijk werk vinden én daar de erkenning en waardering (niet alleen financieel!) voor krijgen die ze verdienen? Ik weet het niet. Wat ik wel weet is dat de door mij beschreven manier nieuw is om naar een dergelijk groot probleem te kijken. Gelet op de (inmiddels bewezen) waarde van de onderdelen binnen de door mij geschetste manier, verdient dit voorstel in ieder geval meer dan direct ter zijde te worden geschoven.

 

Lichtpuntjes

Vandaag ga ik twee zaken aan elkaar koppelen die ogenschijnlijk niet zoveel met elkaar hebben te maken. Het ene is een onderwerp dat aan bod kwam in een gesprek dat ik gistermiddag had met Peter van Dongen en Alexander van Kleef van De Werking. Het andere komt voort uit een column van Pieter Hilhorst in de Volkskrant over de onmogelijkheid van doorstroom van VMBO naar HAVO.

Terug naar het gesprek. Aan het eind van het gesprek kwam het over de discussie over immigratie en integratie. Al eerder was het in het gesprek gegaan over de typisch Nederlandse (?) neiging om alleen maar naar de problemen en tekortkomingen te kijken. Veel leuker is het om naar de dingen te kijken die al goed gaan of naar de positieve kanten van een situatie. De stroming die dat in de praktijk brengt wordt Waarderend onderzoeken of Appreciative Inquiry genoemd. Peter en Alexander stelden dat er veel Nederlanders van allochtone afkomst zijn die geslaagd zijn in Nederland. Zij hebben de taal geleerd, zij hebben opleidingen gevolgd, zij hebben een goede baan gevonden. Kortom zij hebben hun plek gevonden in dat mooie land dat we Nederland noemen en ze leveren een bijdrage aan onze maatschappij en samenleving. Daarnaast zijn er op dit moment veel Nederlanders van allochtone afkomst die op weg zijn hetzelfde te bereiken. Blijkbaar hebben al deze allochtone Nederlanders een manier gevonden om wel te (gaan) bereiken wat anderen maar niet lukt, of niet lijkt te lukken? Misschien moeten we dat nadrukkelijker gaan onderzoeken. Vanuit deze (vele) lichtpuntjes kunnen we dan dat destilleren wat echt essentieel is geweest om die successen te bereiken. En die essentie kan dan richtinggevend zijn voor al die allochtonen die nog niet op weg zijn om een succesvol bestaan in Nederland vorm te geven.

De link die bestaat met de column van Pieter Hilhorst gaat via een tweetal boeken die een ander licht werpen op ontwikkelen en leren. En hoe daar veranderingen in aan te brengen. Dat is het al in een eerder blog genoemde boek Switch van de broertjes Heath. En het boek Mindset van Carol Dweck. Carol Dweck heeft op basis van jarenlang onderzoek vastgesteld dat er twee soorten Mindset bestaan; een Fixed Mindset en een Growth Mindset. In een zeer helder overzicht laat ze zien wat dat voor gevolgen kan hebben voor leren en ontwikkelen. Hieruit komt voort dat je kinderen niet moet complimenteren met het behaalde resultaat (dat kan namelijk leiden tot faalangstige kinderen), maar met de inspanning die zij hebben gedaan om dat resultaat te bereiken.

Chip & Dan Heath bepleiten in hun boek Switch, dat je mensen zover kunt krijgen om dingen te gaan doen die eerst moeilijk of onbereikbaar leken door hen anders te gaan bekijken en te benoemen. Wil je dat mensen zich innovatief gaan gedragen, noem ze dan uitvinders. Wil je dat mensen meer gaan bewegen, noem ze dan sporters. Wil je dat leerlingen beter gaan presteren, noem ze dan uitblinkers. Dit klinkt natuurlijk als de self-fulfilling prophecy. En ‘t gekke is dat ‘t werkt; in Switch worden genoeg onderzoeken en praktijkvoorbeelden aangehaald, waaruit blijkt dat het zo werkt!

Hoe zijn al deze zaken nu gelinkt? Het centrale begrip zit ‘m in de titel van de Blog; lichtpuntjes. Ga op zoek naar lichtpuntjes. Zijn ze er niet, noem dan dingen “gewoon” lichtpuntjes. Als je mensen anders bekijkt en benoemt, helpt dat hen om zichzelf anders te zien. Die andere kijk op zichzelf kan leiden tot ander gedrag. Kortom; noem leerlingen in het VMBO kanshebbers op de HAVO en ze gaan zich zo gedragen en blijken dan ook geschikt voor dat onderwijstype. Noem allochtonen kanshebbers, en ze zullen hun kansen gaan zoeken, vinden en pakken. En complimenteer ze telkenmale op de geleverde inspanning en niet op het bereikte resultaat!

Ben ik (te) optimistisch? Ja, want ik wil niet meegaan in een triest stemmende negatieve tendens. Ten eerste omdat ik er chagrijnig van word. En ten tweede omdat ik het veel leuker vind om naar mogelijkheden en kansen te kijken. Op zoek te gaan naar die dingen waar mensen goed in zijn. Omdat dit mij energie geeft en die ander ook. Een ander argument is of we ‘t ons nog wel langer kunnen veroorloven om het op de oude manier te blijven doen. Die oude manier kost scheppen met geld en levert niet dat op wat we willen. Wat let ons om op een andere manier te gaan kijken te gaan praten. Praten niet over mensen maar met mensen! En dan zien we die lichtpuntjes als vanzelf opkomen. Veel plezier!

O ja, en ik nodig iedereen uit die op deze blog wil reageren om de volgende handschoen op te pakken: kies nu eens de positieve kanten van deze blog, in plaats van alleen te focussen op die zaken die toch niet mogelijk zijn. Op alle mislukkingen die uiteraard zijn aan te wijzen. Ik ben benieuwd!