2 Rolmodellen

Twee momenten. Twee jaartallen. Twee grote evenementen. Twee sporten. Twee topsporters. Eén wereldtopper en één NL topper. En die tweede wordt ook nog wel een wereldtopper. Twee momenten die op het netvlies van vele Nederlandse sportliefhebbers gebrand staan. En uiteindelijk twee rolmodellen.

• 10 kilometer heren OS 2010.
• 9e etappe Tour de France 2011.

Afgrijselijke gebeurtenissen voor deze twee topsporters. Dat zoiets hen overkomt op het hoogste podium van hun sport. Voor het oog van camera’s en daarmee van miljoenen mensen. Het tweede fragment kan ik trouwens niet eens bekijken zonder een misselijk gevoel in mijn buik te krijgen. Voor beide topsporters meer dan redenen genoeg om na de race helemaal los te gaan. Hoe zij reageerden? Kijk en luister hier naar hun commentaren.

• Sven Kramer. 
• Johnny Hoogerland. 

What’s the point? We zien twee topsporters, die alle reden hebben om te vloeken, te tieren en de boel aan puin te slaan, reageren met een bewonderenswaardige zelfbeheersing en gevoel voor nuance. Daarmee worden het voor mij twee rolmodellen voor de rest van Nederland. Voor al die mensen die bij het minste of geringste aan het schelden slaan. Het vaak niet eens bij schelden laten. Er ook op los slaan. Johnny en Sven hebben misschien wel tot 100 moeten tellen voor zij in staat waren zo te reageren. Dan moet het voor ieder ander mogelijk zijn om tot 10 te tellen.

Laat scholen deze video’s gebruiken om kinderen te leren wat zelfbeheersing is. Zeker het verhaal van Johnny Hoogerland (de @zeeuwseleeuw) zal iedereen aanspreken. Na zo’n afgrijselijk val, de etappe uitrijden en na de rustdag “gewoon” weer opstappen en de etappe uitrijden. Johnny is unaniem tot held uitgeroepen. En terecht. Helden verdienen navolging, niet door ook het prikkeldraad in te rijden. Wel door zijn manier van reageren over te nemen. Beide mannen hadden al mijn respect door hun sportieve prestaties. Nu ook door hun grootse optreden na de race. Het zijn waarlijk topprestaties; binnen én buiten de race.

9 Onweerlegbare redenen om te slagen.

Ik ben aangestoken. En ik weet ook wanneer dat is gebeurd. Op 15 december 2009. ‘t Is niet dat ik me dat pas nu, anderhalf jaar later, voor ‘t eerst realiseer. Ik weet nu zo goed als zeker dat het een ontwikkeling is, waarvoor op die, door sneeuw geteisterde, decemberdag de kiem is gelegd. Een kiem die geleid heeft tot een andere manier van kijken en praten. Het gaat dan om de waarderende benadering, ook bekend onder de Engelse term Appreciative Inquiry. De kiem werd aangedragen tijdens een dag tijdens de leergang Ontwikkelen van Leertrajecten van de FCE. Er viel geen kwartje (dat bestond toen toch al bijna 8 jaar niet meer), maar een hele rits muntjes. Die manier van kijken naar en een andere manier van praten over situaties haakte aan bij ideeën en een visie die ik al, half bewust, een tijdje had.

Nu, anderhalf jaar later, merk ik steeds eerder en vaker dat ik niet meer hoef na te denken. Niet meer naar de AI-knop (als ik al zou weten waar die zit) hoef te zoeken. Ik kijk op een waarderende manier. Dat over kwam me gisteren bij deze blogpost van leadershipfreak. Al na het lezen van de kop en de eerste regels dacht ik al dat het veel leuker en interessanter is om te weten wat er voor zorgt dat managers wel slagen. Daarom besloot ik vandaag om er deze blog aan te wijden. Niet omdat ik het beter denk te weten dan Dan Rockwell. Hij schrijft erg zinnige, interessante en inspirerende blogs. Ik schrijf deze blog vooral als oefening voor mezelf. Lukt het me om negatief geformuleerde uitspraken om te zetten naar een positieve versie. Weet ik die uitspraken waarderend te maken?

Niet teveel over praten; hier komen de 9 punten:

1. Fail to build trust and integrity. Een lekker inkomertje; creëer een sfeer van vertrouwen en integriteit. Dat gaat vooral lukken als je zelf het goede voorbeeld geeft. Wees als manager betrouwbaar en handel integer.
2. Focus on the wrong things. Gaat me ook lukken; focus op de goede dingen, op de dingen die ertoe doen. Managen gaat over het behalen van resultaten. Zaken die er toe doen zijn zaken die direct of indirect resultaten opleveren.
3. Don’t model or build accountability. Iets lastiger; voor mij klinkt dit als: verantwoordelijkheid nemen in plaats van dragen. Ageer. Praten over verantwoordelijkheden leidt af van waar het om gaat; sta voor wat je belangrijk vindt en handel daarnaar.
4. Fail to consistently reinforce what’s important. Blijf regelmatig benadrukken waar het echt om gaat in je bedrijf, onderneming of organisatie. Wat is je kernboodschap?
5. Overrely on consensus. Neem beslissingen wanneer ze genomen moeten worden. Heb je tijd om dat besluit op basis van consensus te nemen? Doe dat dan. Kan dat niet, neem dan zelf een besluit, gebaseerd op en ondersteund door je kernboodschap.
6. Focus on being popular. Focus op waar het echt om gaat. Om visie, richting en duidelijke doelen. En vinden je medewerkers je daardoor aardig? Da’s dan mooi meegenomen. Niet meer en niet minder.
7. Get caught up in your self-importance. Je bedrijf, onderneming, organisatie is belangrijk en de mensen die voor je werken zijn belangrijk. Jij doet er niet toe; wat je doet, dat doet er toe!
8. Put your head in the sand. Sta recht op, neem slecht nieuws in je op en (re)ageer.
9. Fix problems not causes. Zoek naar de oorzaken van problemen. Pak die oorzaken, waar ze ook liggen, aan.

Vlak voor ik begon aan het schrijven van deze blog kwam ik een blog van Saskia Tjepkema en Mara Spruyt tegen. Zij schrijven over omgekeerd brainstormen of makkelijker verwoord, “keren doet leren”. En dat is dus ook wat Dan Rockwell (bewust of onbewust?) doet. Hij keert het om; schrijft over wat je vooral niet moet doen. Het lezen, nadenken en schrijven over hoe het dan wel moet levert dan, hopelijk, het inzicht op hoe het wél moet. Ik heb wel iets geleerd tijdens deze exercitie. Het belangrijkste is de herhaalde bevestiging van een besef. Het besef dat het synoniem voor “niet-slecht” niet perse “goed” is. Je zult dus soms meer moeten doen dan het slechte “slechts” om te draaien.

Hoe is dat voor jullie?

Niks knikkers, het spel!

In november 2010 schreef ik een post over positief coachen. Essentie van positief coachen is dat je je focust op het spel in plaats van op winnen. Uit onderzoek blijkt dat sporters juist eerder en vaker winnen als de focus op het spel ligt in plaats van op winnen. Paradoxaal, maar waar. Klinkt een beetje als de opmerking dat reizen veel leuker is dan op de bestemming aankomen. ‘t Gaat er ook om dat je geniet van wat je aan het doen bent. Je bent dan ook bewuster bezig met de dingen die je doet. Het resultaat wordt daardoor dan ook beter. Dus winst.

Dit weekend staat in Volkskrant magazine een interview met Titia de Lange, professor aan de prestigieuze Rockefeller University in New York. En vermaard kankeronderzoekster. Halverwege het interview komt een interessante quote:

“Nee…. Ik ben een puzzelaar. Ik schuif met die stukjes en denk de hele tijd: heb ik die stukjes nou wel goed aan elkaar gedaan? Laten we ze maar uit elkaar trekken en opnieuw beginnen. Niets anders is meer belangrijk op zo’n moment. Alles valt weg, een soort van meditatie. Maar het kan natuurlijk zo zijn dat ik per ongeluk met dat puzzelen iets vind waarmee de mensheid enorm is geholpen, al lijkt het me niet waarschijnlijk. Er zijn ook wetenschappers die het vak beoefenen om prijzen te krijgen. Die pakken het dus totaal anders aan. Die proberen alleen maar grote ontdekkingen te doen. Ze doen nooit kleine follow-up proefjes, om toch even uit te zoeken of het echt allemaal klopt. Hun CV is de ene piek na de andere, daar zit niets tussen.”

Voor mij beschrijft Titia de Lange daar precies de essentie die ook in het positief coachen zit. Focus je op het proces, op de weg naar, op het spel (voor zover je (kanker)onderzoek een spel kan noemen). En kijk dan welk resultaat dat oplevert. Mooi is dat ze tijdens die zoektocht bijna in “flow” terecht komt. Ze kan niet anders dan doorgaan, meditatief, gefocust op wat ze doet; zoeken, puzzelen.

Als je het citaat verder leest, zie je dat die andere onderzoekers “ook mooie wetenschap opleveren”. De manier van onderzoeken en werken van Titia de Lange spreekt mij meer aan. Meer aandacht voor het ambacht van het onderzoeken. En je misschien zelfs laten verrassen door de uitkomst. In plaats van het jagen op prijzen. Die nodig zijn, want die genereren aandacht en daarmee geld om nieuw en ander onderzoek op te starten. Ook de wetenschappelijke wereld kent, vergelijkbaar aan het NL onderwijsstelsel, enige perverse financiële prikkels.

Na het lezen van het interview schoot mij een insteek voor deze post te binnen. Als de insteek van positief coachen werkt bij sporten en (tenminste dat vermoed ik) bij wetenschappelijk onderzoek, op welke vlakken nog meer? Waar zijn daar voorbeelden van? En wat kunnen we uit die voorbeelden meenemen om dat principe ook werkend te krijgen op anderen gebieden?

Ik realiseer me dat de moeilijkste stap is om mensen mee te krijgen in die andere manier van kijken. Niet resultaatgericht, maar procesgericht. Een switch in mindset is nodig. Of zit de kneep erin dat we terug moeten naar waar we als kind goed in waren? Spelen. Levert een speelse attitude de juiste insteek voor een focus op het proces? Het mooie van spelen is, dat je de tijd vergeet. Je vergeet zelfs dat je speelt. “Is het al zo laat?”, is een veelgehoorde opmerking als een groep spelers wordt onderbroken.

Ben benieuwd naar jullie reacties en zienswijzen.

Positief Coachen

Een zaterdagochtend, ergens in 1971. SV Olympia ’25 speelt nog op de oude velden; op wat toen nog een winderig stuk niemandsland tussen Hilversum en Loosdrecht was. Nu ligt er al jaren een bedrijventerrein. En Olympia heeft al twee verhuizingen gekend sinds die datum. De accommodatie was op z’n zachtst gezegd krakkemikkig. Drie velden, een houten kantine en kleedkamers die het predicaat veredelde varkensstal maar net verdienden. En toch had die plek iets. Ik weet nog dat ik met een beetje pijn in m’n hart afscheid nam. Ook al verhuisde mijn cluppie naar een gloednieuw complex aan de Beresteinseweg. Met een nieuwe kantine. Met mooie kleedkamers. Met een trainingsveld met verlichting! 

Die zaterdagochtend dus. Ik sta met m’n elftalgenootjes klaar voor een wedstrijd tegen een al vergeten tegenstander. Onze elftalbegeleider heeft ons volgestopt met aanwijzingen en tactieken. We knikten wel van ja, dat we hem begrepen. Maar we wilden maar één ding; lekker ballen! Dat begreep hij dan weer niet. En zo kwam het dat hij af en toe helemaal gek werd langs de lijn. Wat hij precies riep aan alle, uiteraard goedbedoelde, aanwijzingen weet ik niet meer. “Doordekken op die man”, of “breedhouden”, zouden zomaar twee van zijn kreten geweest kunnen zijn. En in de rust de dooddoener; “Wel winnen he, jongens!”. Alsof wij niet wilden winnen!

Daar moest ik allemaal aan denken toen ik vanochtend de krant las en het artikel over ”Appreciative Coaching”, of in goed Nederlands; positief coachen, las. De eerlijkheid gebied mij te zeggen dat de Engelse term van mij is. Appreciative Inquiry en Appreciative Living waren mij al bekend. Dat er nu ook op die manier naar coachen werd gekeken, wist ik niet. Een aantal puzzelstukjes (waarvan ik het bestaan tot dat moment niet eens vermoedde!) vielen op hun plek. Ik zag verbanden naar Sterke punten, naar Mindset van Carol Dweck, naar “Alles wat je aandacht geeft, groeit”, naar Appreciative Inquiry. En dat allemaal voor het belangrijkste in de sport: zorgen dat kinderen sport leuk gaan vinden en blijven vinden!

Er was al een campagne van de overheid; “Geef kinderen hun spel terug”. Dat kan helemaal gaan slagen als alle sportclubs in Nederland overgaan tot positief coachen bij alle jeugdteams. Dan groeit het plezier, groeien de ledenaantallen en komt het resultaat, bijna, als vanzelf. Spread the rumour!