Opvoeden? Nee, verzekeren!

Elk nadeel heeft z’n eigen voordeel; zo stelt de 1e Wet van Cruyff. Dat speelde vanochtend mee toen ik besloot om, in plaats van met de trein, met de auto naar m’n werk te gaan. Ik weet dat de kans op files levensgroot is tussen Breda en Den Haag. Soms neem ik dat voor lief. En elke keer hoop ik eigenlijk dat er file staat; niet heel veel, maar net genoeg om lang naar Evers Staat Op te luisteren. Zo ook vanochtend. Ik kreeg al luisterend en genietend ook nog inspiratie voor een blog. Het eerste moment kwam tijdens een gesprek dat Edwin had met Dr. Frank Jansen, hoogleraar in de Nederlandse Taal en Letteren aan de Universiteit van Utrecht. Het gesprek ging over schrijffouten in teksten en hoe erg mensen dat vinden. De eerste ingeving die ik kreeg was naar aanleiding van een opmerking over het onderwijs in de Nederlandse taal. De tweede ingeving kwam bij een opmerking van Frank Jansen over “sporen van onvermogen”. En toch gaat ‘t daar niet over.

Ergens in een reclameblok kwam een commercial langs voor een ziektekostenverzekeraar die ik nog niet kende; Kiemer. Wat me opviel, of beter gezegd, ergerde aan die commercial was de tekst. “Je kind is altijd nummer 1. Ook als het te dik is. Daarom zit de vergoeding voor beweegprogramma’s in de dekking van Kiemer”. Of woorden van deze strekking. Als een verzekeringsmaatschappij zoiets aanbiedt, zal, nee moet er een markt voor zijn. Uiteraard is er een markt voor; de berichten over (teveel) zwaarlijvigheid bij (te jonge) kinderen verschijnen steeds vaker. De oplossing is dus, volgens Kiemer, een verzekering afsluiten. Uiteraard. Kind tevreden, want dat mag eten en snoepen zoveel het wil. Ouders blij, want zij hoeven geen nee te zeggen tegen een kind dat om snoep bedelt. En Kiemer tevreden omdat het omzet genereert.

Het verbieden van dit verzekeringsproduct kan niet. Dat is ook niet wat ik wil propageren. Laten ouders weer ‘s ouderwets gaan opvoeden. Dat is mijn devies. Regels aangeven. Grenzen stellen. Nee zeggen. En uiteraard ook ja zeggen als dat kan en past. Complimenteren als je kind iets goeds doet. Als het leert, als het zich ontwikkelt. Maar bovenal Structuur, Spelregels en Stabiliteit (SSS). Ik heb deze variant op het aloude RRR (Rust, Reinheid en Regelmaat) in een van mijn vorige blogs geïntroduceerd. Is het iets nieuws dan? Nee, gewoon oude wijn in nieuwe zakken. ‘t Is inmiddels vele malen onderzocht en aangetoond dat kinderen gedurende hun gehele ontwikkeling baat hebben bij structuur, regels, regelmaat en grenzen. Jammer dat dit waardevolle adagium RRR is gesneuveld, toen we allerlei oude en achterhaalde zaken van onze (voor)ouders bij het vuilnis hebben gezet.

Dus: ouders neem je taak als opvoeder serieus. Niet omdat ik het zeg. Omdat jullie kinderen dat nodig hebben om op te groeien tot gezonde, sociale en waardevolle leden van onze maatschappij. Die kans krijgen ze als ze leren wat grenzen zijn en waarom die er zijn. Die kans krijgen zij als ze leren wat gezond eten is en waarom dat belangrijk is. Die kans krijgen ze als ze leren veel en afwisselend te bewegen en waarom dat belangrijk is. Maar laat vooral (een niet onbelangrijk deel van) hun gezondheid niet over aan een marktpartij als een verzekeraar!

ADHD; Hype, Epidemie of toch wat anders?

 In een in veel opzichten briljant filmpje vertelt Sir Ken Robinson in heerlijk Oxford (?) Engels een verhaal dat we in Nederland ter harte zouden moeten nemen. Allereerst door zijn heldere standpunten over onderwijs en dat je in het onderwijs je eisen zeker niet moet verlagen. Het voor mij meest interessante (en in een bepaald opzicht zelfs angstaanjagende) deel ging over ADHD. Nu wil het geval dat op 10 november jl. een interview met Kinderarts Laurens Vlasveld verscheen in de Volkskrant. Laurens Vlasveld houdt zich al jaren bezig met (wat de laatste jaren bekend is geworden als) ADHD. Hij doet een aantal duidelijke uitspraken en schetst een beeld hoe het anders (en beter) kan cq. zou moeten. Als we de betogen van Sir Ken Robinson en Laurens Vlasveld naast elkaar zetten zien we zowel verschillen als overeenkomsten. Laten we eerst eens naar de verschillen kijken.

Verschillen. Robinson stelt onomwonden dat hij niet gelooft in dat ADHD een epidemie is. Hij ontkent het bestaan van ADHD niet (“I’m not qualified tot do so!”), hij gelooft er niet in dat het zoveel voorkomt als nu wordt gesteld. Weliswaar met een voorbeeld uit de VS, laat hij zien dat de mate waarin ADHD voorkomt erg bepaald wordt door de plek waar je woont. Hij heeft grote bezwaren bij het net zo routinematig volstoppen van kinderen met Ritalin, als dat we kinderen van hun amandelen ontdoen. Laurens Vlasveld stelt daartegenover dat er wel degelijk een ADHD (een aantoonbare neurologische aandoening die vastligt op de genen) epidemie is. Hij heeft dat in zijn praktijk als kinderarts zien gebeuren. Hij hanteert ook een vergelijkbare geografische verklaring, maar nu om het ontstaan van die epidemie te verklaren. Een ander verschil tussen de twee professionals (op hele uiteenlopende terreinen) is dat Ken Robinson een duidelijke link legt met het onderwijs (en zijdelings ook met de kunsten!) en dat Laurens Vlasveld de oorzaak breder trekt. Ook de mogelijke oplossing ligt voor beide mannen op andere terreinen. Vlasveld stelt tenslotte als enige dat er niemand in Nederland is die zich druk lijkt te maken over wat nu echt de oorzaken zijn voor ADHD. Laten we kinderen met ADHD maar volstoppen met Ritalin, dan zijn ze rustig.

Overeenkomsten. Beide wetenschappers zijn het eens over dat ADHD een kwalijk effect heeft op opgroeiende kinderen. Dat dit ook zijn uitstralingseffect heeft op de gezinnen waar die kinderen opgroeien is alleen voor Vlasveld een issue. Opvallend eens zijn Robinson en Vlasveld het over wat nu ADHD triggert; onze kinderen groeien op in een wereld die rijker is dan ooit aan prikkels en stimulansen. Er komen zoveel prikkels uit zoveel verschillende richtingen en media op de kinderen af, dat dit (hoogstwaarschijnlijk) ADHD veroorzaakt. Kinderen kunnen dan blijkbaar niet anders dan op al die prikkels reageren. Dat levert het beeld op van springende, stuiterende en schreeuwende kids op. De afkeer van het routinematig toedienen van Ritalin is ook iets dat de mannen bindt.

Oplossingen. Robinson geeft in een mooie one-liner aan waar voor hem een mogelijke oplossing ligt; onze kinderen groeien op in een ongelooflijk prikkelrijke wereld en we verwijten hen dat ze geen aandacht hebben voor saaie stof! Hij geeft hiermee aan dat als we willen dat ADHD geen invloed heeft binnen het onderwijs, we het onderwijs, de stof die daarin wordt aangeboden en hoe die stof wordt aangeboden moeten worden herzien. Vlasveld zoekt het veel meer in de opvoeding van die kinderen. Sterker; hij zou zover willen gaan dat ouders verplichte opvoedingscursussen gaan volgen.

Opvoeden! Ouders zouden veel meer structuur, spelregels en stabiliteit (SSS) aan hun kinderen moeten bieden. Niet meer het aloude adagium van RRR; Rust, Reinheid en Regelmaat. Maar zoveel nieuws is met SSS ook niet onder de zon. Zeker sinds ik zelf vader ben, merk ik steeds vaker dat ik dezelfde opmerkingen maak, die ik als 7-, 10- en 13-jarige van mijn ouders hoorde. Er is niet zoveel veranderd aan opvoeden. Wel aan de wereld waarin wij en onze kinderen leven. Maar kinderen hebben nog steeds (en misschien nog wel meer dan vroeger, in die overzichtelijke en rustige wereld van toen) behoefte aan grenzen en duidelijkheid. Dat is niet het beknotten van de vrijheid van je kinderen, maar hen een veilig en duidelijk afgebakend veld bieden, waar zij in alle vrijheid kunnen ontdekken wie zij zijn en wat ze willen worden. En bij het stellen van grenzen hoort controle. En niet alleen dat; ook het sanctioneren (om het blijkbaar beladen woord straffen maar niet te gebruiken) bij het overschrijden van die grenzen hoort erbij. Het niet stellen van grenzen levert uiteindelijk kinderen (en volwassenen) op die letterlijk grenzeloos zijn. Maar dan in alle opzichten.

En sanctioneren is misschien wel de nieuwe “Hollanditis”. Onze overheid is er al niet zo van (kijk maar naar hoe makkelijk Jos Elbers wegkomt met stuitende zelfverrijking bij InHolland) en blijkbaar wij Nederlanders ook niet. Als we willen dat én de mate waarin ADHD voorkomt, afneemt  én dat we straks een generatie zien opgroeien die grenzen herkennen, erkennen en respecteren. Dat betekent dat wij ouders serieus werk moeten maken van opvoeden. En dan echt opvoeden. Succes! En veel plezier natuurlijk!