Niks knikkers, het spel!

In november 2010 schreef ik een post over positief coachen. Essentie van positief coachen is dat je je focust op het spel in plaats van op winnen. Uit onderzoek blijkt dat sporters juist eerder en vaker winnen als de focus op het spel ligt in plaats van op winnen. Paradoxaal, maar waar. Klinkt een beetje als de opmerking dat reizen veel leuker is dan op de bestemming aankomen. ‘t Gaat er ook om dat je geniet van wat je aan het doen bent. Je bent dan ook bewuster bezig met de dingen die je doet. Het resultaat wordt daardoor dan ook beter. Dus winst.

Dit weekend staat in Volkskrant magazine een interview met Titia de Lange, professor aan de prestigieuze Rockefeller University in New York. En vermaard kankeronderzoekster. Halverwege het interview komt een interessante quote:

“Nee…. Ik ben een puzzelaar. Ik schuif met die stukjes en denk de hele tijd: heb ik die stukjes nou wel goed aan elkaar gedaan? Laten we ze maar uit elkaar trekken en opnieuw beginnen. Niets anders is meer belangrijk op zo’n moment. Alles valt weg, een soort van meditatie. Maar het kan natuurlijk zo zijn dat ik per ongeluk met dat puzzelen iets vind waarmee de mensheid enorm is geholpen, al lijkt het me niet waarschijnlijk. Er zijn ook wetenschappers die het vak beoefenen om prijzen te krijgen. Die pakken het dus totaal anders aan. Die proberen alleen maar grote ontdekkingen te doen. Ze doen nooit kleine follow-up proefjes, om toch even uit te zoeken of het echt allemaal klopt. Hun CV is de ene piek na de andere, daar zit niets tussen.”

Voor mij beschrijft Titia de Lange daar precies de essentie die ook in het positief coachen zit. Focus je op het proces, op de weg naar, op het spel (voor zover je (kanker)onderzoek een spel kan noemen). En kijk dan welk resultaat dat oplevert. Mooi is dat ze tijdens die zoektocht bijna in “flow” terecht komt. Ze kan niet anders dan doorgaan, meditatief, gefocust op wat ze doet; zoeken, puzzelen.

Als je het citaat verder leest, zie je dat die andere onderzoekers “ook mooie wetenschap opleveren”. De manier van onderzoeken en werken van Titia de Lange spreekt mij meer aan. Meer aandacht voor het ambacht van het onderzoeken. En je misschien zelfs laten verrassen door de uitkomst. In plaats van het jagen op prijzen. Die nodig zijn, want die genereren aandacht en daarmee geld om nieuw en ander onderzoek op te starten. Ook de wetenschappelijke wereld kent, vergelijkbaar aan het NL onderwijsstelsel, enige perverse financiële prikkels.

Na het lezen van het interview schoot mij een insteek voor deze post te binnen. Als de insteek van positief coachen werkt bij sporten en (tenminste dat vermoed ik) bij wetenschappelijk onderzoek, op welke vlakken nog meer? Waar zijn daar voorbeelden van? En wat kunnen we uit die voorbeelden meenemen om dat principe ook werkend te krijgen op anderen gebieden?

Ik realiseer me dat de moeilijkste stap is om mensen mee te krijgen in die andere manier van kijken. Niet resultaatgericht, maar procesgericht. Een switch in mindset is nodig. Of zit de kneep erin dat we terug moeten naar waar we als kind goed in waren? Spelen. Levert een speelse attitude de juiste insteek voor een focus op het proces? Het mooie van spelen is, dat je de tijd vergeet. Je vergeet zelfs dat je speelt. “Is het al zo laat?”, is een veelgehoorde opmerking als een groep spelers wordt onderbroken.

Ben benieuwd naar jullie reacties en zienswijzen.

2011, wat nu?

Het zat al een tijdje in m’n hoofd. Misschien zat het ook wel in m’n hele lijf. Zo voelt het nu wel, als ik het afgelopen jaar terugkijk. Ik kan ook terughalen wanneer het begon. Donderdag 17 december 2009. Die dag vond (de eerste dag van) het 3e blok plaats van de leergang Ontwikkelen van Leertrajecten bij de FCE. Werken aan en met sterke punten was één van de onderwerpen. Saskia Tjepkema begeleidde de dag. Een dag die zich in een paar woorden laat vangen; energie, inspiratie, plezier, herkenning, talenten en waardering.

Onderliggend idee bij het werken aan en met sterke punten (van mensen, teams, organisaties) is het gedachtegoed van Appreciative Inquiry (AI). In goed Nederlands Waarderend Onderzoeken. Vooral kijken naar wat (al) goed gaat. Kijken naar wat mensen (goed) kunnen. Met als volgende stap, wat kunnen we dan leren van dat wat goed gaat? Kunnen we die “best practices” ook op andere vlakken inzetten? Hoe zorgen we er dan voor dat het daar ook goed gaat? In een eerdere blog schreef ik er al iets over.

Ik merkte die dag en de dagen die er direct op volgden dat ik momenten uit mijn geheugen opdiepte waarin ik dat waarderend onderzoeken al (onbewust?) had toegepast. Op andere momenten betrapte ik me erop dat “waarderend kijken” iets is dat je moet oefenen. Ik stapte namelijk ook net zo makkelijk in de valkuil van het negativisme, als dat Lionel Messi wonderpasses verstuurt. Ander, nieuw gedrag moet je inslijpen. Je moet het vaak toepassen. Pas dan wordt het net zo vanzelfsprekend als dat het oude gedrag eens was. Ik werd wel gesterkt in dat nieuwe kijken (en praten) door mensen in mijn omgeving die hier al verder in waren. Het volgen van geoefende “waarderende kijkers” op Twitter hielp ook enorm.

Een aantal weken geleden las ik een stuk dat mij nog een boost gaf. Het ging over een onderzoek naar de effecten van positief gedrag. Het bleek dat mensen die zich positief opstellen en anderen vanuit die houding ook positief (en aardig en vriendelijk!) benaderen, zich veel beter en gelukkiger voelen. Het lijkt een beetje op het verhaal dat het veel meer moeite kost om een chagrijnig gezicht te trekken dan een glimlach te maken. Voor een glimlach heb je nu eenmaal veel minder spieren nodig dan voor een chagrijnig gezicht….. Oftewel; doe ‘s aardig naar een ander. Kleine moeite, groot plezier – voor allebei.

Een ander voorbeeld van deze ontwikkeling over positief kijken, kwam vanuit een, voor mij, onverwachte hoek. Maar wel een aansprekende hoek. In mijn blog over positief coachen had ik daar in november al over geschreven. Het onverwachte zat er in dat het was verpakt in de vorm van een toneelrecensie. Essentie van het positief coachen is in wezen hetzelfde als dat van AI.

Wat is nu de link naar het nieuwe jaar? Op nieuwjaarsochtend werd ik door een tweet geattendeerd op een nieuwe Nederlandse website; www.one11.nl. Tot mijn verrassing en verbazing bleek dat een site te zijn die door een aantal journalisten is opgezet. Meer vanuit ideële dan commerciële overwegingen. Met als belangrijkste uitgangspunt te gaan onderzoeken waar ter wereld dingen goed gaan. Soms zelfs tegen de stroom in en tegen de klippen op. Wat doen die mensen om het voor anderen beter, mooier en makkelijker te maken. De intentie van de site is om te laten zien dat er vooral ook gebouwd wordt, in plaats van afgebroken. Dat er helden zijn, in plaats van verliezers. En om een tegenwicht te bieden aan alle zuurpuimen en azijnpissers. Niet om alles dat niet goed gaat te ontkennen of onder tafel te poetsen. Gewoon omdat al te vaak goed nieuws wordt vermalen in de grote stroom rampspoed en andere ellende. Lees hier het waarom van de initiatiefnemers.

Op die eerste ochtend van 2011 kwamen voor mij zaken bij elkaar. De ontwikkelingen die voor mij begonnen op die, erg winterse, 17e december 2009. Door de introductie in het werken aan en met sterke punten. Het gedachtegoed van appreciative inquiry. Het ondervinden dat op die manier kijken, praten en werken resultaat oplevert . Merken dat het energie geeft in plaats van kost. Ondervinden dat je je beter (gelukkiger?) gaat voelen als je zo in de wereld staat en daar naar handelt.

Wat mij betreft is het antwoord op de vraag 2011, wat nu, makkelijk. Dit jaar wordt de doorbraak van positief kijken en doen. Er was al van alles gaande. In de wereld van trainers, coaches en opleidings- en onderwijsdeskundigen was AI al langer bekend. Ook binnen de sport was het doorgedrongen. En bij de start van 2011 blijken ook journalisten hiervan doordrongen. Als je een onderwerp onder de aandacht wilt brengen kun je je geen betere pleitbezorgers wensen dan journalisten.

Het kan niet anders dan dat 2011 een mooi jaar gaat worden!